Мазмұны
Ірі мегаполистер көбіне тұтас бір елдің тарихы мен даму бағытын айқын көрсетеді. Мұндай қалаларда көне дәстүрлер мен заманауи өмір салты қатар өріліп, ерекше динамика қалыптастырады. Индонезияның астанасы дәл осындай күрделі әрі көпқабатты кеңістік саналады. Мұнда өткен заман ізі жоғалмай, қазіргі ритммен үйлесіп кеткен. Сондықтан Джакарта географтар, тарихшылар және саяхатшылар үшін әрдайым қызығушылық тудырады.
Ерекше географиялық орналасуы
Джакарта Ява аралының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан және аумағының бір бөлігі теңіз деңгейінен төмен жатыр. Мұндай жағдай қалаға су тасқыны қаупін жиі төндіреді. Әсіресе маусымдық нөсер кезінде өзендер арнасынан асып, кей аудандарды су басуы мүмкін. Сол себепті инженерлік қорғаныс жүйелері күнделікті өмірдің маңызды бөлігіне айналған.
Географиялық ерекшелік тұрғындардың тұрмыс-тіршілігіне тікелей әсер етеді.
- кей аумақтарда су деңгейін тұрақты бақылау қажет;
- өзендер көлік және дренаж жүйесінің қызметін қатар атқарады;
- жоғары ылғалдылық күн тәртібі мен еңбек ырғағын өзгертеді;
- жағалауға жақындық сауда мен балық шаруашылығының дамуына ықпал етеді.
Осындай табиғи шарттар қаланы үнемі бейімделуге мәжбүрлейді. Даму жоспарлары әрдайым экологиялық факторларды ескереді.
Тарихи атаулар мен өткен кезеңдер
Қаланың қазіргі атауы бірден қалыптасқан жоқ. Әр тарихи дәуірде елді мекен әртүрлі атпен белгілі болды. Колониялық кезеңде ол Батавия деп аталып, Нидерланд ықпалының орталығына айналды. Сол уақыттан қалған ғимараттар мен көшелер бүгінге дейін сақталған.
Индонезия тәуелсіздік алған соң, Джакарта атауы ресми түрде бекітілді. Бұл өзгеріс ұлттық сана мен жаңа мемлекеттің қалыптасуын білдірді. Қаланың кей бөліктерінде еуропалық және жергілікті стиль қатар байқалады. Тарихи қабаттар сәулеттен анық көрінеді.
Халық саны және мәдени әралуандылық
Джакарта әлемдегі ең тығыз қоныстанған қалалардың бірі саналады. Мұнда ондаған этностар мен діни қауым өкілдері бірге өмір сүреді. Осындай алуандық әлеуметтік ортаны ерекше етеді. Күнделікті тұрмыста әртүрлі тіл, тағам және салт-дәстүр тоғысады.
Қалаға елдің өзге аймақтарынан үнемі адамдар көшіп келеді. Бұл құбылыс экономикалық белсенділікті арттырады. Сонымен қатар инфрақұрылымға қосымша салмақ түсіреді. Билік өсім мен өмір сапасының арасындағы тепе-теңдікті сақтауға тырысады.
Көлік жүйесі және қалалық ритм
Джакартадағы қозғалыс мәселесі көптен бері өзекті тақырып болып келеді. Мұнда көлік кептелісі Азиядағы ең күрделілердің қатарына жатады. Осы жағдайды жеңілдету үшін қоғамдық тасымал түрлері қарқынды дамып жатыр. Метро мен жылдам автобустар күнделікті әдеттерді біртіндеп өзгертуде.
Төмендегі деректер көлік саласындағы ауқымды көрсетеді.
- Күн сайын миллиондаған тұрғын жұмысқа жету үшін ұзақ уақыт жұмсайды.
- Қоғамдық көлік жеке автомобильге балама ретінде дамытылуда.
- Кей аймақтарға кіру шектеулері орталықтағы жүктемені азайтады.
- Инфрақұрылымдық жобалар халық санының өсуін ескере отырып іске асырылады.
Бұл шаралар қозғалысты жеңілдетуге бағытталған. Толық шешім әлі табылмаса да, оң өзгерістер байқалады.
Ел экономикасындағы орны
Джакарта Индонезияның экономикалық жүрегі болып есептеледі. Мұнда ірі банктер, халықаралық компаниялар және мемлекеттік мекемелер шоғырланған. Қаланың үлесі ұлттық жалпы өнімде айтарлықтай жоғары. Іскерлік белсенділік барлық аудандарда сезіледі.
Сонымен қатар заманауи бизнес орталықтар мен дәстүрлі базарлар қатар орналасқан. Мұндай көрініс экономиканың көпқырлылығын көрсетеді. Әртүрлі шаруашылық үлгілері бір кеңістікте өмір сүреді. Бұл ерекшелік астанаға айрықша сипат береді.
Өзгеріс үстіндегі мегаполис
Соңғы жылдары әкімшілік астананы басқа өңірге көшіру мәселесі жиі талқылануда. Бұған экологиялық қауіптер мен шамадан тыс жүктеме себеп болып отыр. Дегенмен Джакарта іскерлік және мәдени орталық ретіндегі рөлін сақтап қалады. Оның маңызы басқа қырынан ашылмақ.
Инфрақұрылымды жаңарту жобалары тоқтаған жоқ. Экология, тұрғын үй және көлік саласына ерекше көңіл бөлінуде. Қала өмір сүруге қолайлы болуға ұмтылуда. Бұл үрдіс кей аудандарда қазірдің өзінде сезіледі.
Джакарта – қайшылыққа толы, бірақ тартымды мегаполис. Ол тарихты, халық тығыздығын және экономикалық қуатты бір арнаға тоғыстырады. Қиындықтар жасырылмай, жүйелі өзгерістер арқылы шешілуде. Дәл осы қасиеттер астананы зерттеуге лайық ерекше қала етеді.
