Кейбір жазушылардың айтқан ойлары уақыт өте келе жеке пікір шеңберінен шығып, әмбебап тұжырымға айналады. Мұндай сөздерде автордың мінезі, ирониясы және өмірге көзқарасы айқын сезіледі. Әсіресе өткір ойды көркем тілмен жеткізе білген қаламгерлердің нақылдары ұзақ өмір сүреді. Оскар Уайльд дәл осындай қабілетімен ерекшеленді. Оның дәйексөздері бүгінгі күнде де өзектілігін жоғалтпай, адам табиғаты туралы ойлануға жетелейді.
«Өзің бол, қалған рөлдердің бәрі әлдеқашан бос емес».
Бұл ой даралықтың маңызын жеңіл ирониямен жеткізеді. Уайльд өзгені қайталауға ұмтылуды әжуалайды. Нақыл адамның шынайы болмысы ең үлкен құндылық екенін еске салады.
«Тәжірибе – әркім өз қателіктеріне қоятын атау».
Дәйексөз қателікке деген көзқарасты өзгертеді. Мұнда сәтсіздік ұят емес, үйренудің бір бөлігі ретінде көрсетіледі. Осындай пайым өмірлік сүрінулерді сабырмен қабылдауға көмектеседі.
«Сән – соншалықты төзгісіз ұсқынсыздықтың бір түрі, оны әр жарты жыл сайын өзгертуге тура келеді».
Бұл сөйлем арқылы автор сәнқойлықты сынға алады. Уайльд сыртқы үрдіске соқыр ерудің мәнсіздігін көрсетеді. Әзіл астарында ойлау еркіндігі туралы ескерту жатыр.
«Киник – бәрінің бағасын білетін, бірақ ештеңенің қадірін түсінбейтін адам».
Бұл анықтама кинизмнің мәнін дәл ашады. Материалдық өлшем мен рухани мағына қарама-қарсы қойылады. Ой адамды құндылық пен бағаның айырмасын ажыратуға шақырады.
«Азғырудан құтылудың жалғыз жолы – оған беріліп көру».
Бұл дәйексөз парадокс арқылы есте қалады. Автор моральдық шектеулердің күрделілігін көрсетеді. Сөз астарында адам қалауының табиғаты жайлы терең ой бар.
«Адамдардың көпшілігі өмір сүрмейді, тек бар болып жүреді».
Нақыл өмірге белсенді қатысу идеясын көтереді. Уайльд жай күн кешу мен саналы тіршіліктің айырмасын айқын көрсетеді. Қысқа сөйлем үлкен ой жүктейді.
«Аса салмақтылық – қиялы жоқ адамдардың соңғы панасы».
Бұл пікір жасандылық пен көрсетілімді әжуалайды. Автор қиял мен ойынның өмірдегі орнын қорғайды. Ой әсіресе шығармашылық ортаға жақын келеді.
«Бәріміз лас ордадамыз, бірақ кейбіріміз жұлдыздарға қарап тұрмыз».
Бұл сөйлем үміт пен шындықты бір образға біріктіреді. Уайльд әлемнің кемшілігін мойындай отырып, арманға орын қалдырады. Контраст дәйексөзді поэтикалық етеді.
«Қоғам қылмыскерді кешіруі мүмкін, ал армандаушыны кешірмейді».
Нақыл көпшілік пен жеке ой арасындағы қақтығысты сипаттайды. Ерекше көзқарас кейде ашық ережебұзушылықтан да қатты үрей тудыратыны байқалады. Бұл ой бүгін де өз маңызын жоғалтқан жоқ.
Оскар Уайльдтың дәйексөздері жеңіл юмор мен терең мағынаның үйлесімімен ерекшеленеді. Оның сөздерінде әжуамен қатар өткір психологиялық байқау бар. Бұл нақылдар дайын жауап ұсынбайды, бірақ ойлануға итермелейді. Сол себепті Уайльдтың сөздері әр дәуірде жаңа қырынан қабылданып келеді.
