Ұлы ғалымдардың ойлары көбіне өз саласынан асып түсіп, бүкіл адамзатқа ортақ рухани мұраға айналады. Мұндай сөздер ғылымға ғана емес, күнделікті өмірге де жаңа көзқарас қалыптастырады. Стивен Хокинг дәл осындай ойшылдардың қатарынан орын алды. Ол күрделі теорияларды қарапайым тілмен жеткізіп, терең мағынаны адамға жақын ете білді. Оның айтқан сөздері бүгінге дейін шабыт беріп, ойлануға жетелейді.
«Әрқашан аяқ астына емес, жұлдыздарға қарауға тырысыңдар».
Бұл дәйексөз адамның ой-өрісін кеңейтуге үндейді. Хокинг ұсақ-түйекке байланып қалмай, биік мақсатқа ұмтылу қажеттігін еске салады. Мұнда танымға деген шексіз қызығушылық пен үміт айқын сезіледі.
«Ақыл – өзгерістерге бейімделе алу қабілеті».
Осы сөз арқылы ғалым білім көлемінен гөрі ойдың икемділігі маңызды екенін көрсетеді. Ол жаңа жағдайға тез бейімделу адамды алға жетелейтінін меңзейді. Бұл қағида ғылымда да, өмірде де өзектілігін жоғалтпайды.
«Білімнің ең үлкен жауы – надандық емес, бәрін білемін деген сенім».
Бұл ой адамды өзін-өзі сынауға шақырады. Хокинг шынайы даму күмәнданудан басталатынын атап өтеді. Өзін бәрін түсіндім деп санау жаңа ашылуларға жол бермейді.
«Өмір күлкілі болмаса, ол тым қайғылы болар еді».
Бұл сөйлемде философиялық тереңдік пен нәзік юмор қатар өріледі. Ғалым қиындықтарға қарамастан, күлкі мен жеңіл көзқарастың маңызын көрсетеді. Ол ішкі тепе-теңдікті сақтаудың бір жолы ретінде әзілді ұсынады.
«Ғалам біздің оны түсінуімізге ыңғайланып жаратылған емес».
Бұл дәйексөз табиғаттың адамнан әлдеқайда күрделі екенін еске салады. Хокинг адамзаттың мүмкіндіктерін асыра бағаламауға шақырады. Мұнда кішіпейілділік пен ғылыми адалдық бар.
«Жол қаншалықты ауыр көрінсе де, әрдайым табысқа жетуге болатын бір нәрсе табылады».
Бұл сөз үміт пен табандылыққа негізделген. Ғалым әр адамның өзіне лайық мүмкіндігі бар екенін айтады. Оның жеке өмірі бұл ойдың шынайылығын дәлелдей түседі.
«Егер бір күні бөтенғаламшарлықтар бізге келсе, оның салдары Колумбтың жергілікті халықпен кездесуіндей болуы мүмкін».
Бұл пікірде ғылыми болжам мен тарихи сабақтастық ұштасқан. Хокинг белгісіз құбылыстарға сақтықпен қарау қажеттігін ескертеді. Ол ғылымдағы батылдық пен жауапкершіліктің қатар жүруі тиіс екенін меңзейді.
Стивен Хокингтің дәйексөздері тек ғылымға қатысты ойлармен шектелмейді. Олар өмірдің мәні, үміт және адам мүмкіндігі туралы терең толғанысты қамтиды. Бұл сөздерде ақыл мен рухтың үйлесімі айқын байқалады. Ғалымның нақылдары түрлі сала өкілдеріне ой салып келеді. Сондықтан оның айтқан ойлары уақыт өткен сайын маңызын жоғалтпайды.
