Мазмұны
Тарихы терең қалалар ғасырлар бойы қалыптасқан мәдени қабаттарды сақтап қалады. Мұндай мекендерде өткен мен бүгін бір-бірімен табиғи түрде ұштасады. Париж дәл осындай кеңістік ретінде танылған. Ол тек сәулет пен романтикалық бейнемен шектелмейді, күнделікті өмірдің өзінде талай тосын жайттарды жасырып жатыр. Осы ерекшеліктер француз астанасын өзгеше қырынан танытады.
Қаланың атауы мен рәміздерінің астарлы тарихы
Париж қазіргі атауын бірден иеленген жоқ. Ежелгі кезеңде бұл өңір Лютеция деп аталып, кельт тайпасы паризийлердің қонысы болған. Уақыт өте келе атау өзгеріп, алғашқы тұрғындармен байланыс сақталды.
Қалалық рәміздермен байланысты бірнеше қызық жайт бар:
- елтаңбадағы кеме Сена арқылы жүргізілген сауданың маңызын бейнелейді;
- латын тіліндегі ұран қиын кезеңдерде төзімді болу идеясын жеткізеді;
- қалалық бейне бір сәтте емес, ғасырлар бойы қалыптасты;
- көптеген символдар соғыс пен дағдарыстардан кейін пайда болды.
Осы деректер Париждің жай туристік орталық емес, тірі тарихи орта екенін көрсетеді.
Көзге бірден түсе бермейтін сәулет ерекшеліктері
Франция астанасының келбеті үйлесімді әрі жинақы әсер қалдырады. Бұл көрініс XIX ғасырдағы қала құрылысы реформаларының нәтижесі болды. Кең даңғылдар мен түзу көшелер сол кезеңде қалыптасты.
Сәулет саласындағы тосын фактілер мыналармен ерекшеленеді:
- Орталық аудандардағы ғимараттардың биіктігі шамалас келеді. Мұндай шешім көшелерді жарық әрі көркем етуге бағытталған. Кейін бұл тәсіл басқа қалаларға үлгі болды.
- Көптеген үйлердің сыртқы көрінісі салтанатты болғанымен, ішкі кеңістігі шағын. Бұл тәсіл кварталдың мәртебесін көрсету үшін қолданылған. Сыртқы әсер мен ішкі жайлылық арасында айырмашылық бар.
- Қаланың астында кең таралған жерасты желісі орналасқан. Катакомбалар бұрын құрылыс материалы алынған орын ретінде пайдаланылды. Қазір олар ерекше көрікті нысанға айналған.
- Белгілі ғимараттар уақыт өте қызметін өзгертті. Вокзалдардың музейге айналуы соның айқын мысалы. Бұл тарихи ортаны сақтауға мүмкіндік берді.
Осындай шешімдер Парижді бірегей әрі функционалды етті.
Мәдени рекордтар мен тосын дәстүрлер
Париж өнер мен білімнің әлемдік орталықтарының бірі саналады. Мұнда музейлер мен театрлар өте көп. Сонымен қатар күнделікті мәдени өмір ерекше әдеттермен толыққан.
Қалалық мәдениетке тән қызықты деректер:
- ең көп келуші тартатын музейлердің бірі бұрынғы патша сарайында орналасқан;
- Сена жағасындағы кітап сататын дүңгіршектер мәдени мұра ретінде танылған;
- кейбір театрлар ондаған жыл бойы бастапқы қалпын сақтап келеді;
- кафеде ұзақ әңгіме айту қалалық болмыстың бір бөлігіне айналған.
Осындай орта өнерді күнделікті өмірдің ажырамас элементіне айналдырады.
Жарық қаласының атауының шынайы мәні
Парижді жиі жарық қаласы деп атайды. Бұл атау тек романтикалық мағынамен шектелмейді. Қала Еуропада алғашқылардың бірі болып көшелік жарықтандыруды кең көлемде енгізген.
Бұл мәртебе бірнеше дерекпен дәлелденеді:
- XVII ғасырда қауіпсіздік үшін фонарьлар орнатыла бастады;
- түнгі жарық қоғамдық өмірдің жандануына ықпал етті;
- сәулеттік нысандарды жарықпен ерекшелеу дәстүрге айналды;
- қазіргі жобалар осы бағытты жалғастырып келеді.
Жарық мұнда практикалық қызметпен қатар эстетикалық рөл атқарады.
Күнделікті ұсақ-түйектегі ерекше мән
Париждің болмысы ұлы ескерткіштермен ғана шектелмейді. Ұсақ детальдар қаланың шынайы сипатын ашады. Келушілерді таңғалдыратын тұстар көбіне тұрмыстық деңгейде байқалады.
Осындай ерекшеліктерге мыналар жатады:
- үйлердің нөмірленуі Сена өзенінен басталып орналасуы;
- тарихи аудандардағы қатаң жарнама ережелері;
- азық-түлікті аз мөлшермен сатып алу әдеті;
- көпшілік жерде де жеке кеңістікке құрмет көрсету.
Бұл ұсақ көрінетін жайттар қаланы тереңірек түсінуге көмектеседі.
Париж талай рет көрген адамды да таңғалдыру қабілетін жоғалтпайды. Танымал бейнелердің артында күрделі әрі көпқабатты сипат жатыр. Тарихи шешімдер мен мәдени әдеттер өзара үйлесіп, ерекше орта қалыптастырған. Сол себепті бұл қалаға деген қызығушылық уақыт өткен сайын бәсеңдемейді. Әр адам француз астанасынан өзіне жақын қырын таба алады.
