Мемлекет басшыларының көпшілік алдында айтқан сөздері белгілі бір кезеңнің рухын, басымдықтарын және басқару стилін айқын көрсетеді. Мұндай ойлар уақыт өте келе жеке пікірден қоғамдық ұғымға айналады. Олар ел дамуы, жауапкершілік және болашақ туралы түсініктерді қалыптастыруға ықпал етеді. Нұрсұлтан Назарбаевтың сөздері де осы тұрғыдан кеңінен талқыланып келеді. Оның көптеген тұжырымдары қоғамдық пікірде, сараптамалық ортада және күнделікті тілде сақталып қалды.
«Болашақ өзінен-өзі келмейді, оны адамдар жасайды».
Бұл сөз әрекетсіз күтудің нәтиже бермейтінін көрсетеді. Мұнда жеке адам мен мемлекеттің белсенді рөлі айқын аңғарылады. Тұжырым даму үшін нақты қадамның маңызын алға тартады.
«Тұрақтылық дегеніміз тоқырау емес».
Нақыл сөз тыныштық пен дамуды қарсы қоюға болмайтынын білдіреді. Қоғам бірқалыпты жағдайда да алға жылжи алады деген ой жатыр. Бұл пікір реформалар тақырыбында жиі еске алынады.
«Тәуелсіздік мәңгілікке берілмейді, оны күн сайын нығайту керек».
Бұл сөйлем егемендіктің нәзік құндылық екенін еске салады. Мемлекеттілік тек жариялаумен емес, жүйелі еңбектің арқасында сақталады. Мұнда әр буынның жауапкершілігі меңзелген.
«Саясатсыз экономика болуы мүмкін, ал экономикасыз саясат болмайды».
Ой экономикалық негіздің маңызын көрсетеді. Басқару шешімдерінің барлығы материалдық мүмкіндіктермен тығыз байланысты екені айтылады. Бұл көзқарас прагматикалық ұстаным ретінде қабылданады.
«Күшті мемлекет тәртіптен басталады».
Тұжырым жауапкершілік пен ережеге бағынудың мәнін айқындайды. Мұнда бақылаудан гөрі ортақ тәртіпті сақтау идеясы басым. Көпшілік бұл сөзді басқарудағы қатаңдықпен байланыстырады.
«Әлем біздің әдеттерімізден жылдам өзгереді».
Бұл ой өзгеріске бейімделу қажеттігін алға шығарады. Ескі тәсілдерге байланып қалу артта қалуға әкелуі мүмкін. Тұжырым заман талабын сезінуге шақырады.
«Халық бірлігі уақытша келіспеушіліктерден жоғары тұруы тиіс».
Мұнда қоғамдық келісімнің маңызы ерекше көрсетіледі. Дағдарыс кезеңінде ынтымақ шешуші рөл атқарады деген ой бар. Сөз қоғамды біріктіруге бағытталған.
«Білімсіз даму болмайды».
Бұл нақыл ілгерілеудің негізі ретінде оқыту мен тәрбиені көрсетеді. Адам капиталының құндылығы осылайша айқындалады. Пікір білімге инвестиция салудың маңызын дәлелдейді.
«Тарих шешімсіздікті кешірмейді».
Сөйлем батылдық пен уақытылы әрекетті талап етеді. Кейінге қалдырылған қадамдардың салдары ауыр болуы мүмкін екені ескертіледі. Бұл ой көшбасшылық жауапкершілікпен тығыз байланысты.
Нұрсұлтан Назарбаевтың ой-тұжырымдары жауапкершілікке, прагматизмге және ұзақ мерзімді көзқарасқа негізделген. Олар басқару стилін ғана емес, белгілі бір дәуірдің дүниетанымын да сипаттайды. Мұндай сөздер әрқилы қабылдануы мүмкін, бірақ дәл осы ерекшелік оларды талқылауға лайық етеді. Уақыт өте келе бұл нақылдар саяси және мәдени кеңістіктің бір бөлігіне айналды.
